Net als vrijwel iedereen ben ik opgegroeid met computers met Windows

Wat is vrije software en wat moe je ermee?

Vrije software is het tegenovergestelde van gesloten of proprietaire software.

Vrije Software garandeert vier vrijheden:

• De vrijheid om het programma te gebruiken voor elk doel (vrijheid 0).
• De vrijheid om de manier waarop het programma werkt te bestuderen, en om het aan te passen aan je behoeften. Beschikbaarheid van de broncode is hiervoor noodzakelijk (vrijheid 1).
• De vrijheid om het programma te verspreiden, zodat je anderen kan helpen (vrijheid 2).
• De vrijheid om het programma te verbeteren en daarna te verspreiden, zodat de hele gemeenschap er voordeel uit kan halen. Hiervoor is beschikbaarheid van de broncode eveneens noodzakelijk (vrijheid 3).

Wat valt hierbij op:

• Bij vrije software staan vooral de rechten van de gebruiker centraal in plaats van die van de ontwikkelaars
• De vrijheden zeggen niks over de vraag of de software gratis, dan wel betaald is.

Ontstaansgeschiedenis:

Aanvankelijk was alle software vrij. Er was wettelijk niks geregeld en de ontwikkelaars deelden de software vrijelijk en gebruikten de code om aanpassingen of vernieuwingen te doen.
Over Vrije Software, Linux en Ubuntu

Om te begrijpen wat Linux precies is en wat het grote verschil is met andere besturingssystemen moeten we eerst een aantal jaren terug in de tijd. Er zijn twee namen die steeds terugkomen:

Richard Stallman

Omdat zijn werkgever de programeercode bedrijfsgeheim maakte, nam Richard Stallman ontslag en startte in 1983 het GNU-project (GNU= Gnu is Not Unix) op, dat de ontwikkeling behelsde van een compleet, op Unix gelijkend besturingssysteem (Unix was op dat moment het bekendste besturingssysteem). Hij richtte de Free Software Foundation (FSF) op en met een groep vrijwilligers ging Stallman aan de slag. Na enkele jaren waren er veel goede en vrije hulp-, ontwikkelings- en toepassingsprogramma’s beschikbaar onder de GNU-vlag. Maar de kernel van het nieuwe besturingssysteem (OS) was veel moeilijker te ontwerpen dan verwacht, en ontbrak nog.

http://www.stallman.org/

http://nl.wikipedia.org/wiki/GNU
Linus Torvalds

Linus Torvalds is verantwoordelijk voor het ontstaan van de Linuxkernel en bracht daarmee de vrije softwarebeweging voor het eerst onder de aandacht van een groot publiek. In 1991 kondigde hij de beschikbaarheid van zijn Free Minix-like kernel voor het eerst aan. Hij schrijft nog steeds verder aan de Linux-code, hoewel tegenwoordig minder dan vijf procent van de huidige code van de Linuxkernel nog van zijn hand is, maar Torvalds wordt nog wel door iedereen gezien als degene, die het best kan beslissen welke code wel, of niet, in Linux terechtkomt. Op deze manier wordt voorkomen dat er een nieuwe tak van de Linux kernel wordt verspreid. Juridisch gezien zou dit wel mogelijk zijn (Linux valt onder de GPL). Torvalds heeft geen bezwaar tegen het schrijven van propriëtaire software. Voor hem komt techniek en de openheid op de eerste plaats. De vrije beschikbaarheid is voor hem alleen een methode om de software beter te maken. Hij behoort hiermee tot de opensource beweging.

http://nl.wikipedia.org/wiki/Linus Torvalds

Free and Open Source Software

We hebben dus aan de ene kant Richard Stallman,die voor vrijheid in het gebruik van software is, en aan de andere kant Linus Torvalds, die voor openheid is.
Er is daardoor een beweging ontstaan die ijvert voor “Free and Open Source Software”, afgekort: FOSS of F/OSS ook wordt de term FLOSS gebruikt waarbij de ‘L’ staat voor Libre, dit vanwege de meerdere betekenissen van het Engelse woord ‘free’. Het benadrukt nog eens dat het bij vrije software draait om vrijheden en niet zozeer om kosten.

Free software mag zeker niet verward worden met Freeware, dat gratis software is maar met een gesloten code.

Open staat voor de code van de software. Centraal daarbij staat vrijheid 3. Je moet de code kunnen inkijken en aanpassen als je daar zin in hebt. Bij de meeste commerciële software is de broncode bedrijfsgeheim zodat je zelf geen fouten kunt oplossen of aanpassingen kunt maken. Je bent afhankelijk van de goodwill van de eigenaar / bedrijf dat de software beheert.

http://nl.wikipedia.org/wiki/Free_and_Open_Source_Software

GPL

Om te vermijden dat bedrijven de FOSS code gaan gebruiken in hun programma’s, zonder deze “Free” en “open” te houden, is er door Richard
Stallman en zijn Free Software Foundation een GPL licentie bedacht. De GNU General Public License of kortweg GPL is een licentie voor software,
die (in het kort) stelt dat je met de software mag doen wat je wil (inclusief aanpassen en verkopen), mits je dat recht ook doorgeeft aan anderen en de
auteur(s) van de software vermeldt. Concreet komt het erop neer dat als je software, die onder de GPL is gepubliceerd, wilt verspreiden, je daar de
broncode bij zult moeten doen. Deze broncode mag dan weer verder worden verspreid onder de GPL. Iedereen kan ervoor kiezen zijn of haar programma
onder de voorwaarden van deze licentie te publiceren. Deze licenties zijn hard te maken voor een rechtbank en er zijn al verschillende bedrijven veroordeeld
tot zware boetes wegens het niet naleven van de GPL.

http://nl.wikipedia.org/wiki/GNU_General_Public_License

Linux

Linux is dus het hart van het besturingssysteem, de kernel. Een kernel is het meest centrale en meest onzichtbare onderdeel van een besturingssysteem,
de kern die alle basisvoorzieningen verzorgt voor de andere delen van het besturingssysteem. De taak van de kernel is ondermeer:

• de communicatie verzorgen tussen de hardware en software.
• een scheduler, een soort dienstregeling die bepaalt welk programma op welk moment uitgevoerd mag worden.
• een geheugenbeheerder, die aan programma’s werkgeheugen toewijst en ervoor zorgt dat zij niet elkaars geheugenruimte kunnen beschadigen.

http://nl.wikipedia.org/wiki/Linux-kernel

Grafische werkomgeving

Om een besturingssysteem te bouwen, hebben we ook een grafische werkomgeving nodig, die ons toelaat met knopjes op ons scherm commando’s te geven aan onze printer, webcam, …

Er bestaan verschillende werkomgevingen. De bekendste:
- GNOME: Eenvoudig, overzichtelijk, intuitief, stabiel, …
- KDE: Veel uitgebreider, jonge community, snelle ontwikkelingen, …
- Xfce: Vooral geschikt voor oudere pc’s, zeer licht en één van de snelste.

http://www.gnome.org
http://www.kde.org
http://xfce.org

Op dit moment is de Gnome desktop nog de populairste met ongeveer 65%, KDE is een goede 2de 30%, Xfce volgt met een kleine 5% (Volgens bepaalde poll’s)

Linuxdistributies

Hoewel niet correct, wordt de naam Linux algemeen gehanteerd om een familie besturingssystemen aan te duiden die gebruikmaken van de Linuxkernel. Een betere omschrijving is de term GNU/Linux (FOSS met de Linuxkernel). Om een Linuxdistributie te maken hebben we dus de Linuxkernel nodig, een grafische werkomgeving en een hoop programma’s waarvan jij denkt dat de mensen ze goed zullen vinden. Zorg ervoor dat al die software goed werkt met elkaar en je hebt een distributie. Je kan dus bij wijze van spreken een Linuxdistributie in elkaar steken met een minimale kennis van programmeren. Bijna alle programma’s die je gebruikt zijn FOSS. Dergelijke systemen, Linuxdistributies, zijn zowel gratis te verkrijgen als bij meerdere bedrijven zoals Red Hat en Novell te koop, dat laatste vaak met extra’s zoals ondersteuning, handleidingen en extra (soms “niet-vrije”) software. Er bestaan ongeveer 500 linuxdistributies, elk met hun eigen sterke punten, en favoriete programma’s. Enkele bekende Linuxdistibuties zijn: DSL (Damn Small Linux), Puppylinux, PCLinuxOS, Fedora, OpenSuse, Sabayon, Gentoo, Mandriva, Debian, Red Hat, Xandros, …

Aangezien elke vooruitgang die een Linuxdistributie maakt door andere Linuxdistributies opgepikt en geïmplementeerd wordt, zul je niet veel verschil
zien tussen de distributies. Je kan bij wijze van spreken de ene distro perfect laten lijken op de andere met een paar eenvoudige aanpassingen. De enige reden waarom je voor de ene of de andere kiest bepaal je best op basis van de politiek / filosofie die er achter het bedrijf staat.

Software installeren

Net zoals in Windows waar je .exe bestanden moet zoeken om iets te installeren bestaan er voor Linux ook bestanden die je moet hebben. Elke
distro heeft zo zijn manier om software te installeren. Debian werkt met .deb bestanden, Red Hat met .rpm, enz … Red Hat, Debian en Slackware hebben
elke tientallen afgeleide versies. Ubuntu stamt van Debian en heeft het Debiansysteem geërfd, Fedora heeft de Red Hat pakketbeheerder en ga zo
maar door. De ene al wat uitgebreider en eenvoudiger dan de andere. Ubuntu is afgeleid van Debian en als je software wilt installeren moet je een .deb
(Debian) bestand vinden. Voor Fedora is dat .rpm (RedHat Packet Management), voor ….. LSB (Linux Standard Base)

Je hebt bijna een onbeperkte keuze zodat er voor iedereen wel een distro is die haar/hem ligt. Het grote voordeel van deze diversiteit aan distro’s heeft echter ook een nadeel. Softwarefabrikanten zien het niet zitten om voor elke distro apart hun software te ontwikkelen. Er zijn daarom ook maar weinig spelletjes beschikbaar voor Linux, maar daar komt nu langzaam verandering in sinds vorig jaar de LSB (Linux Standard Base) uitgekomen is. Deze LSB-standaard
bepaalt onder meer welke mappen waar moeten zitten in een Linuxdistributie. Hierdoor kan men software ontwikkelen op 1 distributie en is deze eenvoudig
aan de praat te krijgen op een andere distro.

http://www.linux-foundation.org/en/LSB

Ubuntu

Hoewel de eerste versie van Ubuntu pas eind 2004 uitkwam, werd het binnen een paar jaar de meest gebruikte Linux distributie voor desktop computers en
laptops. Dit komt omdat Ubuntu de nadruk legt op gebruiksvriendelijkheid, waardoor ook niet-nerds snel vertrouwd raken met het systeem.
Niet voor niets staat er in het logo de uitspraak: “Linux for human beings”. Je oma moet,bij wijze van spreken, met Ubuntu kunnen werken. Ubuntu is in
2006 verkozen tot meest gebruiksvriendelijke distributie op de “Linux Media Awards”. De voordelen van Ubuntu boven andere distributies zijn dus een
hoog gebruiksgemak en stabiele releasecyclus. Deze voordelen hebben ervoor gezorgd dat er een hechte gemeenschap is ontstaan.

Mark Shuttleworth

De grote man achter Ubuntu is de Zuid-Afrikaanse miljonair Mark Shuttleworth. Hij heeft ooit een bedrijfje gehad dat hij na 4 jaar verkocht voor 500 miljoen dollar en is voor een hoop geld als 2de ruimtetoerist met de Sojoez in de ruimte geweest. Aangezien hij zijn fortuin verdiende met OpenSource wil hij ook iets terugdoen voor de FOSS gemeenschap.

http://www.markshuttleworth.com/

Canonical

Hij richt het bedrijf Canonical op in 2004 en begint een eigen Linux distributie die hij Ubuntu zal noemen. Canonical zal instaan voor de commerciële steun.
Tot op de dag van vandaag stopt Mark Shuttleworth miljoenen euro’s per jaar uit eigen zak in het bedrijf om het project te doen slagen. Hij heeft betaald
personeel in dienst voor een gratis product … De enige manier om geld te verdienen aan open-source is door voldoende bedrijven te vinden die voor
Ubuntu kiezen en betaalde support wensen. Ubuntu is de eerste distributie die Canonical uitbrengt, deze werkt met de Gnome werkomgeving. Maar Canonical heeft ook andere distributies onder zijn hoede en dat zijn:

Kubuntu: Met de KDE werkomgeving,

Xubuntu: Met de Xfce werkomgeving,

Edubuntu: Als Ubuntu, met extra programma’s voor schoolgaande kinderen/jongeren

Gobuntu: Hier is elke software die niet FOSS is uit gehaald met een brakke hardwareherkening tot gevolg (niet aan te raden op laptops.)

Ubuntu Studio is een versie die eigenlijk Ubuntu is, maar die een kernel b heeft, die aangepast is voor multimedia bestanden (lowlatency kernel) e een hele hoop muziek en film software bevat. Dit project is “blessed” maar nog geen officieel lid van de Ubuntu familie. Onder de motorkap zijn het
gewoon dezelfde distributies alleen het uiterlijk en de toegevoegde programma’s zijn anders.

http://www.canonical.com

Ubuntu

De filosofie van Ubuntu:

De Ubuntu filosofie is neergelegd in de zogenaamde “Code of Conduct”. Ubuntu is een Afrikaans concept voor menselijkheid naar elkaar. “It is ‘the belief in a universal bond of sharing that connects all humanity’. De filosofie stelt verder dat software voor iedereen, ook voor mensen met een handicap en in alle talen beschikbaar moet zijn.

http://www.ubuntu.com/community/conduct

Ubuntu en updates:

Aangezien Mark Shuttleworth zelf Debian programmeur was, zal hij voor Debian kiezen als basis voor zijn nieuwe distributie. Hij kiest ervoor een eigen
distro op te starten omdat hij ‘t met bepaalde zaken niet eens was: Debian staat dan wel bekend om zijn stabiele distributie en uitmuntend
pakketbeheer systeem maar je weet nooit wanneer de volgende versie klaar zal zijn. De uitspraak “It’s ready when it’s ready” wordt door velen gehekeld
omdat de geplande release datum steeds maar uitgesteld wordt. Mark Shuttleworth wil een stabiele vaste release cyclus, er wordt gekozen
voor een 6 maandelijkse cyclus. Hier de volledige lijst: van Ubuntu releases:

4.10 Warty Warthog
5.04 Hoary Hedgehog
5.10 Breezy Badger
6.06 Dapper Drake LTS
6.10 Edgy Eft
7.04 Feisty Fawn
7.10 Gutsy Gibbon
8.04 Hardy Heron LTS

De cijfers slaan op ‘t jaar en de maand van lancering 4.10 is dus oktober2004. Het zijn ook stuk voor stuk vreemde namen die steevast veel discussies
uitlokken en daar is ‘t hem natuurlijk om te doen, naamsbekendheid. Merk ook op dat er achter 6.06 Dapper Drake en 8.04 Hardy Heron de
vermelding LTS staat. Long Term Support. Bij deze versies krijg je voor de serverversie 5 jaar support en voor de desktop 3 jaar. Bij alle andere versies is
dat 18 maanden ondersteuning.

Waaruit bestaat Ubuntu:

Ubuntu bestaat naast het besturingssysteem uit meer dan 16.000 softwarepakketen. Het gaat dan om kantoor software, internet en multimedia toepassingen, spelletjes, etc.

http://www.ubuntu.com/

http://www.ubuntu-nl.org/

Tot slot:

Server <-> Desktop

Hoewel Linux al ruim 16 jaar bestaat is het tot nu toe vooal succesvol op de servermarkt waar het wereldwijd 65-75% van de markt in handen heeft. Op de desktopmarkt blijft er een enorme achterstand, slechts 1% van de pc’s heeft Linux als besturingssysteem.

Er is nog een lange weg af te leggen voor Linux niet meer wordt gezien als iets voor geitenwollensokkendragers of computernerds maar er is hoop:

Met de komst van Ubuntu is het gebruiksgemak van Linux enorm verbeterd en verdubbelt het aantal Linux-gebruikers jaarlijks. Meer en meer hardwareproducenten zien het nut van Open-Source in en Dell is ook begonnen met de verkoop van Ubuntu op sommige modellen. Linux is tegenwoordig net zo eenvoudig (zo niet eenvoudiger) dan elk ander commerciëel besturingssysteem.

Het ontbreekt Linux vooral nog aan marketing. De enige middelen die Linux heeft is mond aan mond reclame. Eens op de pc geïnstaleerd verkoopt Linux
zichzelf.

Met dank aan en vrij naar Bart Broeckx

Definities:
Licenties

Licenties zijn voorwaarden waaronder je een product van de producent/maker mag gebruiken. Er zijn licenties met veel vrijheid maar ook veel licenties waarbij bijna niks mag.

Open Source Software

Open source is eigenlijk een verzamelnaam voor allerlei verschillende licenties die van toepassing kunnen zijn op software maar minimaal moet het eraan voldoen dat de code waarin het gemaakt is, de zogenaamde broncode, openbaar is. Gevolg daarvan is dus dat iedereen deze code kan zien. Mozilla Firefox en Linux zijn bekende voorbeelden van open source toepassingen

Vrije Software (Free Software)

Vrije software is de meest vrije vorm van open source software. Met vrije software mag je eigenlijk alles doen wat je maar wilt, je mag het aanpassen, weggeven, verkopen, etc. Het enige wat niet mag is de vrije licentie waaronder het verspreid wordt, veranderen. Vrije software is dus niet hetzelfde als gratis software.

Gesloten Source Software (Closed Source Software)

Bij gesloten source software is de code waarin het geschreven is eigendom van het bedrijf en geheim. Microsoft Windows is een bekend voorbeeld van gesloten source software. Voor gesloten software moet je meestal betalen maar het geeft je geen eigendomsrechten maar alleen een gebruiksrecht.

Gnu/Linux

Linux is de “kernel”van een groot aantal open source besturingssystemen. De kernel is het het hart/de kern van het besturingssysteem, het deel wat de hardware aanstuurt, zoals het beeldscherm, toetsenbord en de printer. Samen met Gnu is een volledig systeem ontstaan, gebasseerd op de principes van Vrije Software. GNU/Linux is hierdoor dan ook de basis voor een groot aantal andere vrije software of open source besturingssystemen, zoals Ubuntu, Debian, Mandriva,RedHat, OpenSuse en vele anderen..

Ubuntu

Ubuntu is een van de vrije besturingssystemen die op basis van Gnu/Linux is ontwikkeld. Het is op dit moment het meest gebruikte en zeker ook een van de meest gebruiksvriendelijke vrije besturingssystemen.

Open inhoud/Open Content

Open inhoud is eigenlijk hetzelfde als open source maar slaat op licenties voor teksten, kunst, muziek e.d. Met een open inhoud licentie mogen teksten, muziek e.d. dus vrij verspreid worden. Het is nog een vrij nieuwe ontwikkeling en een alternatief voor het gesloten copyright wat door uitgevers en platenmaatschappijen standaard wordt opgelegd.

Creative Commons

Creative commons is een verzamelnaam voor een aantal verschillende licenties op het gebied van open content. De maker kiest zelf welke licentie hij/zij op zijn werk van toepassing wil verklaren. Je kan bijvoorbeeld bepalen dat je tekst of muziek wel verspreid mag worden maar niet veranderd of dat het verspreid mag worden en ook veranderd.